Witaminami są nazywane związki organiczne, które są niezbędne do zainicjowania lub przebiegu różnorodnych procesów metabolicznych. Nazwa tych substancji została wymyślona przez naszego rodaka, Kazimierza Funka, który w 1913 roku odkrył pierwszą witaminę B1. Nazwa odwoływała się do łacińskich słów: vita (życie) i amina (W B1 jest grupa aminowa). Witaminy dzieli się na rozpuszczalne w wodzie do których należą: grupa witamin B oraz witamina C, a także rozpuszczalne w tłuszczach: witamina E, witamina A, witamina D oraz witamina K.

Przeciwutleniacz E 306

W 1922 roku amerykańscy naukowcy Herbert Evans i Katherine Scott Bishop wykazali istnienie czynnika zapobiegającego bezpłodności u szczurów. Odkryty związek nazwano witaminą E, a później tokoferolem. Istnieje osiem postaci tej witaminy. Każda z postaci tokoferolu zbudowana jest z trzech pierwiastków: tlenu, węgla i wodoru. Różnice pomiędzy nimi dotyczą budowy przestrzennej.

Wzór chemiczny witaminy E

Tokoferole są przede wszystkim doskonałymi przeciwutleniaczami. Witamina E wiąże się z tlenem i nie dopuszcza po powstawania wolnych rodników tlenowych. Jedna molekuła tej substancji zabezpiecza przed utlenieniem około 200 nienasyconych cząstek kwasu tłuszczowego. Naturalna witamina będąca mieszaniną tokoferoli jest używana jako konserwant, który na produktach spożywczych oznaczany jest symbolem E 306.

Witamina E w ludzkim organizmie

Poza utlenianiem lipidów, które prowadzi do powstawania niebezpiecznych, wolnych rodników tlenowych, witamina E bierze udział w procesie odżywiania się komórek. Wzmacnia również naczynia krwionośne i chroni czerwone krwinki przez zbyt wczesnym rozpadem. Witamina ta jest używana jako środek skuteczny w leczeniu męskiej bezpłodności, zaburzeń funkcjonowania mięśni, zmian miażdżycowych oraz chorób serca. Witamina E wspomaga pracę mózgu i opóźnia procesy jego starzenia. Przeprowadzone badania naukowe pozwalają nawet na wyciągniecie wniosków mówiących, że tokoferole działają hamująco na rozwój choroby Parkinsona oraz choroby Alzheimera.

Źródła witaminy E

Witamina E występuje dość powszechnie w przyrodzie. Naturalna witamina występuje jedynie w produktach pochodzenia roślinnego. Podstawowymi jej źródłami w naszym pożywieniu jest olej sojowy oraz olej słonecznikowy. Bogate w tokoferole są również kiełki pszenne, migdały, olej lniany, orzechy włoskie i ziemne, sałata, oliwa, kapusta i szprotki. Oleje roślinne i oliwa, wytłaczane na zimno, zawierają znacznie więcej tej witaminy, niż produkowane przemysłowo. Procesy uszlachetniania olejów niszczą do 75 procent jej zawartości.

Witaminy z grupy B, witamina A, witamina C, mangan, selen fosfor i nienasycone kwasy tłuszczowe wpływają na polepszenie wchłaniania się witaminy E z pożywienia. Nadmiar światła, powietrza, siarczan żelaza, mrożenie, środki przeczyszczające, estrogen, środki antykoncepcyjne i hormon tarczycy wpływają na znaczne pogorszenie wchłaniania tokoferoli. Dym tytoniowy sprzyja degradacji witaminy E. Przeciętne zapotrzebowanie człowieka w zależności od płci i wieku waha się od 8 do 15 mg na dobę.

Zdrowie a witamina E

Badania w modelu in vitro udowodniły, że witamina E przeciwdziała utlenianiu frakcji LDL cholesterolu co jest kluczowym procesem w patogenezie arteriosklerozy. Może ona także zapobiegać w tworzeniu zakrzepów krwi, które powodują zawały serca. Wiele badań zostało przeprowadzonych celem ustalenia wpływu zwiększonej konsumpcji witaminy E na ryzyko zapadalności na choroby serca. W większości badań ryzyko to było mniejsze o ok 30-40%.

Biorąc pod uwagę skuteczność witaminy E w eliminacji wolnych rodników upatruje się w niej także ważnego sprzymierzeńca w walce z rakiem. To właśnie wolne rodniki uszkadzające materiał genetyczny komórek mogą stanowić przyczynę powstawania wielu form raka. Wiele badań zostało przeprowadzonych w calu wyjaśnienia wpływu witaminy E na rozwój raka prostaty. Okazuje się iż w grupie byłych palaczy ryzyko zapadania na raka prostaty przy zwiększonej dziennej dawce witaminy E  było o 70% niższe niż w grupie kontrolnej. Podobne badania na grupie palaczy którym podawano witaminę E wskazują na ponad trzydziestoprocentowy spadek liczby zachorowań. Badania nad wpływem tej substancji na raka jelita również udowodniły jej skuteczność. Największym beneficjentem w tym przypadku była grupa kobiet powyżej 65-tego roku życia.

Witamina E w walce z chorobą Alzheimera

Mózg jest organem o wyjątkowo dużym zapotrzebowaniu tlenowym. Jednocześnie w tkankach mózgu występuje spora ilość kwasów tłuszczowych. Od dawna istniała hipoteza, iż zahamowanie utleniania kwasów tłuszczowych w komórkach mózgu przez wolne rodniki może zahamować rozwój chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera. Skutecznym sposobem na zahamowanie działania wolnych rodników jest suplementacja witaminą E. Przeprowadzone niedawno badania wykazały, że witamina E podawana pacjentom cierpiącym na chorobę Alzheimera znacząco zahamowała postęp choroby.

Co za dużo to niezdrowo

Przyjmowanie pokarmów bogatych w witaminę E nie jest szodliwe, jednak suplementacja powyżej pewnych granic może powodować negatywne skutki uboczne. Do takich skutków można zaliczyć m.in.:

• krwotoki;
• zaburzenia krzepliwości krwi;
• udar krwotoczny.